Tussen de werkplaats en de montagewagen zit bij buitenwerk altijd een tussenstop: de verzinkerij. Daar gaat een stalen balustrade in een bad van vloeibaar zink van ruim vierhonderdvijftig graden. Het is een fascinerend proces en het bepaalt voor een groot deel hoe lang je balustrade meegaat. In dit artikel wat er precies gebeurt en waarom het ontwerp erop aangepast moet zijn.

Wat er in de verzinkerij gebeurt

Thermisch verzinken, ook wel dompelverzinken genoemd, begint met reinigen. Het staal gaat eerst door een ontvettingsbad, daarna door een beitsbad met zuur dat walshuid en roest verwijdert, en vervolgens door een spoelbad. Zonder die voorbehandeling hecht het zink niet.

Daarna volgt het fluxbad, dat het oppervlak beschermt tegen heroxidatie en de hechting bevordert. Pas dan gaat het werk in het zinkbad. In die paar minuten reageren het staal en het zink met elkaar en vormen zich ijzer-zinklegeringlagen, met bovenop een laag zuiver zink.

Dat is het cruciale verschil met verf of poeder: verzinken is geen laagje erop, maar een metallurgische verbinding die deel uitmaakt van het oppervlak. Daarom bladdert een zinklaag niet af en overleeft hij stoten die een coating zouden beschadigen.

Waarom zink beschermt, ook bij een kras

Zink is onedeler dan ijzer. In een elektrochemisch koppel betekent dat het zink corrodeert en het staal niet. Wordt de laag beschadigd tot op het staal, dan beschermt het omringende zink dat blootgestelde plekje nog steeds. Dit heet kathodische bescherming en het is de reden dat een klein krasje in verzinkt staal geen roestplek wordt.

Bij poedercoating alleen werkt dat niet. Een coating is een barrière; is de barrière doorbroken, dan begint het roesten daar en kruipt het onder de laag door. Precies daarom adviseren wij bij buitenwerk het duplexsysteem, waarbij het staal eerst wordt verzinkt en daarna gecoat.

Bovendien versterken de twee elkaar. Een duplexsysteem gaat in de praktijk langer mee dan de optelsom van beide systemen apart, omdat de coating het zink beschermt tegen de weersinvloeden die het zink normaal langzaam opsouperen.

Hoe lang gaat een zinklaag mee?

De levensduur hangt af van de laagdikte en van de omgeving. Bij balustradeprofielen krijg je doorgaans een zinklaag van ongeveer vijfenvijftig tot zeventig micrometer, afhankelijk van de materiaaldikte en de samenstelling van het staal.

In een normale Nederlandse plattelands- of stadsomgeving verdwijnt zo een laag met ongeveer een tot twee micrometer per jaar. Dat komt neer op enkele decennia zonder enig onderhoud. In een zwaardere omgeving, bijvoorbeeld dicht bij zout water of in een industriële atmosfeer, verloopt het sneller.

Het silicium- en fosforgehalte van het staal beinvloedt de dikte en het uiterlijk van de laag. Bij zogenoemd reactief staal groeit de zinklaag dikker en wordt hij matgrijs in plaats van glanzend. Dat is technisch prima maar visueel anders, en het is een van de redenen dat kleurverschillen tussen elementen kunnen ontstaan.

Ontwerpen voor het zinkbad

Een balustrade die wordt verzinkt, moet daarop ontworpen zijn. De belangrijkste eis is dat vloeibaar zink overal in en weer uit kan. Gesloten holle ruimtes zijn levensgevaarlijk in een zinkbad, omdat ingesloten vocht bij vierhonderdvijftig graden explosief verdampt.

Daarom zitten er in kokerprofielen ontluchtings- en afloopgaten. Die worden bewust geplaatst, zo veel mogelijk uit het zicht en aan de onderzijde, zodat er later ook geen water in kan blijven staan. Ziet iemand die gaatjes over het hoofd bij het ontwerp, dan weigert de verzinkerij het werk terecht.

Verder speelt de afmeting een rol. Elk zinkbad heeft een maximale lengte, breedte en diepte. Bij lange galerijhekwerken houden wij daar rekening mee door in elementen te werken die passen, of door onder een hoek te dompelen. Dat laatste geeft een zichtbare lijn op het werk, dus wij plannen liever op maat.

Vervormingen en wat je ermee kunt

Staal dat van kamertemperatuur naar ruim vierhonderd graden gaat en weer terug, zet uit en krimpt. Spanningen die in het materiaal zaten door het lassen, komen daarbij vrij. Het gevolg kan lichte vervorming zijn, vooral bij lange, slanke elementen.

Een goede smederij houdt daar rekening mee door symmetrisch te lassen, spanningen te verdelen en waar nodig na het verzinken te richten. Bij balustrades met veel spijlen is dit een reëel aandachtspunt: dertig lassen op een rij trekken een regel zichtbaar krom als je niet oppast.

Kleine oneffenheden op het zinkoppervlak, zoals druppels of ruwe plekken, worden na het verzinken weggeslepen. Dat gebeurt voordat het werk naar de coater gaat, want een poedercoating maakt oneffenheden niet mooier maar juist zichtbaarder.

Van zinkbad naar coating

Verzinkt staal poederen vraagt een tussenstap. Vers zink is te glad en kan gasvorming geven in de coating, met blaasjes tot gevolg. Daarom wordt het werk voor het coaten gestraald of chemisch voorbehandeld, en soms in een oven ontgast.

Vraag een leverancier gerust hoe hij die stap doet. Een duplexsysteem waarbij het poeder direct op glad zink gaat, laat binnen enkele jaren los. Dat is een van de meest voorkomende oorzaken van teleurstellingen bij buitenhekwerk.

En houd rekening met de doorlooptijd. Verzinken en coaten zijn twee externe bewerkingen met elk hun eigen planning. Dat is precies waar een deel van de levertijd van een balustrade in gaat zitten.

Lees ook:

• RVS Balustrades vs. Gepoedercoat Staal: Wat is de Beste Keuze voor Jouw Project?
• Onderhoud van je stalen balustrade: zo blijft hij jarenlang mooi
• Stalen balustrade voor buiten

Tot slot

Thermisch verzinken is geen laagje maar een verbinding met het staal, en het is de reden dat een goed uitgevoerde balustrade decennia buiten kan staan zonder onderhoud. Ontwerp met ontluchtingsgaten, kies voor duplex bij buitenwerk en let op een correcte voorbehandeling voor het coaten. Wij leggen bij elke offerte uit hoe de conservering is opgebouwd.