Een open trapgat of een vide geeft een woning ruimte en licht, maar het levert ook een gat in de vloer op waar iemand in kan vallen. Daar hoort een afscheiding bij, en die moet twee dingen tegelijk doen: veilig zijn en het open karakter niet tenietdoen. Stalen leuningwerk is daar bij uitstek geschikt voor, juist omdat het slank kan.
Leuning of balustrade?
Het onderscheid is belangrijk. Een leuning is iets om vast te houden; een balustrade is een valbeveiliging die voorkomt dat iemand door of over de afscheiding valt. Bij een trapgat of een vide heb je in principe het tweede nodig, vaak met een handregel erbovenop.
Dat betekent dat er meer bij komt kijken dan bij een muurleuning: er is een hoogte-eis, er is een eis aan de doorlaatbaarheid als er kinderen zijn, en de constructie moet een zijwaartse belasting kunnen opnemen zonder te veren.
Hoogte en spijlafstand
Voor een afscheiding langs een vloerrand wordt doorgaans 100 centimeter aangehouden, gemeten vanaf de afgewerkte vloer. Bij een leuning langs de trap zelf is 90 centimeter langs de tredeneuzen gebruikelijk, met een knik of bocht op de overgang naar het bordes.
Zijn er jonge kinderen in huis, houd dan de opening tussen de spijlen onder de tien centimeter, en vermijd horizontale delen op klimhoogte. Een horizontale tussenregel op vijftig centimeter is voor een peuter een ladder, hoe mooi de lijn ook is.
- afscheiding langs een vide: doorgaans 100 centimeter hoog
- leuning langs de trap: circa 90 centimeter langs de tredeneus
- spijlopening onder de 10 centimeter bij jonge kinderen
- geen horizontale delen op klimhoogte
- bovenmontage of zijmontage: bepaalt of je vloeroppervlak inlevert
- glas of spijlen: allebei mogelijk, met verschillende consequenties
Bovenmontage of zijmontage
Een balustrade kan bovenop de vloer worden gemonteerd of tegen de zijkant van de vloerrand. Bovenmontage is eenvoudiger en constructief het sterkst, maar je levert er de breedte van de voetplaat aan vloeroppervlak mee in — bij een smalle overloop merk je dat.
Zijmontage houdt de vloer volledig vrij en oogt lichter, maar vraagt meer van de vloerrand: die moet de bevestiging en het kantelmoment kunnen opnemen. Bij een betonvloer is dat zelden een probleem, bij een houten balklaag beoordelen we per situatie of er een verzwaring nodig is.
Glas of spijlen
Bij een vide wordt vaak voor glas gekozen, omdat het zicht en het licht volledig doorlopen. Dat werkt prachtig, maar het vraagt om gelaagd veiligheidsglas, een zwaardere constructie en het is aanzienlijk duurder. Bovendien vraagt glas onderhoud: vingerafdrukken op ooghoogte in een woonkamer zie je dagelijks.
Verticale spijlen zijn voordeliger, lichter en houden het beeld transparant zonder de onderhoudsgevoeligheid van glas. Een tussenvorm die vaak goed uitpakt: een strakke stalen constructie met dunne verticale spijlen op tien centimeter en een houten of stalen handregel erbovenop.
De handregel erbovenop
Ook als de afscheiding een balustrade is, hoort er een handregel op te zitten waar je je aan kunt vasthouden. Die vervult dezelfde functie als een trapleuning en moet dus prettig in de hand liggen: rond of afgerond, rond de veertig millimeter, en doorlopend rond bochten.
Bij een vide die aan meerdere zijden open is, tekenen we de handregel als één doorlopende lijn rond de hele opening. Dat oogt rustiger dan losse stukken en het is prettiger in gebruik.
Inmeten is hier precisiewerk
Een trapgat is zelden precies haaks en een vloerrand zelden kaarsrecht. Wij meten daarom in met een laser en tekenen de afscheiding uit inclusief de hoeken, de aansluiting op de trapleuning en de bevestigingspunten.
Wij maken stalen leuningwerk en afscheidingen voor trapgaten en vides volledig op maat en leveren en plaatsen ze in Overijssel, Gelderland en Flevoland.
Geluid en licht in een open vide
Twee effecten waar mensen pas na de verbouwing tegenaan lopen. Een vide laat niet alleen licht door maar ook geluid: gesprekken, televisie en keukengeluiden gaan ongehinderd naar boven. Een dichte of half dichte afscheiding dempt dat merkbaar meer dan een open constructie met spijlen, en glas houdt er het meeste van tegen.
Omgekeerd bepaalt de afscheiding hoeveel licht er van boven naar beneden komt. Een dichte borstwering onder een handregel neemt precies het licht weg dat een vide moet brengen. Wil je beide, dan is een combinatie een oplossing: een dicht deel tot dertig of veertig centimeter hoogte tegen tocht en geluid, daarboven open of glas.
Denk bij een vide ook aan wat er langs de rand komt te staan. Een bank, een bureau of een plantenbak vlak tegen de afscheiding verandert de effectieve hoogte voor een klimmend kind. Dat is geen constructief punt maar wel een inrichtingskeuze die je bij het ontwerp alvast kunt meenemen.