Overijssel is bodemkundig een provincie van uitersten. In Twente sta je op dekzand en keileem, rond Staphorst en Rouveen op veen en klei, langs de IJssel op rivierklei en in de Kop van Overijssel op natte, slappe grond. Voor de meeste tuinklussen maakt dat weinig uit, maar voor hekwerk wel. De palen zijn namelijk het enige wat je hek overeind houdt, en hoe die zich gedragen hangt volledig af van waar ze in staan. In dit artikel kijken we naar wat de Overijsselse ondergrond betekent voor dubbelstaafmat hekwerk.

Zandgrond: goed doorlatend, maar weinig houvast

Op de zandgronden van Twente en de Sallandse heuvelrug boor je makkelijk en loopt water snel weg. Dat is gunstig: er staat geen water rond je palen en de kans op vorstschade is klein. Het nadeel is dat los zand weinig zijdelingse weerstand biedt. Een paal die te ondiep staat, kan bij harde wind langzaam gaan wiebelen, vooral bij hoge panelen die als een zeil werken.

De praktische vertaling: houd op zand een ruimere betonvoet aan dan het minimum. Voor panelen tot 1,50 meter is een gat van 40 centimeter diep en 25 centimeter breed werkbaar; bij 1,83 meter en hoger ga je richting 60 centimeter diep en verbreed je het gat onderin, zodat de betonvoet als een omgekeerde paddenstoel in de grond zit.

Veen en slappe klei: de lastigste ondergrond

Rond Staphorst, Rouveen, Genemuiden en in de Kop van Overijssel kom je veen en slappe klei tegen. Die grond is niet alleen zacht, hij zakt ook: door ontwatering daalt het maaiveld nog altijd, plaatselijk enkele millimeters per jaar. Een hek dat op veen staat, zakt dus mee, en niet overal even snel. We komen dat regelmatig tegen bij hekwerk laten plaatsen in Staphorst, waar de bodemopbouw binnen één perceel al kan verschillen.

Wat helpt: dieper funderen dan je op zand zou doen, een bredere betonvoet, en accepteren dat je na een aantal jaren misschien één of twee palen moet herstellen. Wat ook helpt is een lichte uitvoering kiezen. Een paneel van 6/5/6 legt minder gewicht op de fundering dan 8/6/8, en op slappe grond is dat een reëel voordeel. Bij ons artikel over hekwerk laten maken in Zwartsluis komt deze afweging ook terug, want daar speelt precies hetzelfde.

Rivierklei langs de IJssel

Langs de IJssel, rond Kampen, Zwolle en Deventer, tref je rivierklei. Dat is een prima ondergrond voor hekwerk: stevig, samenhangend en met veel zijdelingse weerstand. Het boren kost meer moeite, zeker in droge zomers als de klei steenhard is, maar de palen staan er uitstekend in.

Let hier wel op de krimp en zwelling van klei. In een droge zomer scheurt de grond en kan er ruimte rond de betonvoet ontstaan; in een natte winter zet de klei weer uit. Zolang je betonvoet groot genoeg is, is dat geen probleem, maar een minimale voet van een paar scheppen beton is dat wel.

Grondwaterstand en vorst

In grote delen van Overijssel staat het grondwater in de winter hoog. Twee praktische gevolgen. Ten eerste: boor je een gat dat direct vol water loopt, gebruik dan geen gewone droge betonmix, maar een mix die onder water uithardt of pomp het gat eerst leeg. Ten tweede: de vorstgrens ligt in Nederland op ongeveer 60 centimeter. Een fundering die daar ruimschoots onder blijft, is niet gevoelig voor opvriezen.

Voor de meeste tuinhekken van 1,20 tot 1,80 meter is dat geen kwestie van leven of dood, maar bij poortpalen wel. Een poort die door vorstwerking een centimeter uit het lood komt te staan, sluit niet meer, en dat merk je meteen.

Praktisch: waar je op moet letten in Overijssel

• Zandgrond: dieper en breder funderen dan je op het oog nodig acht.
• Veen en slappe klei: extra diep, brede voet, en kies bij voorkeur een lichter paneel.
• Rivierklei: prima ondergrond, maar boor je gat ruim genoeg voor een stevige voet.
• Hoog grondwater: gat leegpompen of een betonmix gebruiken die nat uithardt.
• Poortpalen altijd zwaarder en dieper dan de tussenpalen.

Advies op locatie

Weet je niet welke bodem je hebt, dan is er een simpele test: boor één gat op de plek waar het hek komt en kijk wat eruit komt. Geel of grijs zand, taaie bruine klei of donkere sponzige veenresten vertellen je meteen genoeg. Twijfel je over de opbouw of over de vraag welk hekwerk je het beste kunt kiezen, dan denken we graag mee. Het volledige aanbod dubbelstaafmat hekwerk met bijbehorende palen en poorten vind je in de webshop.

Tot slot

De bodem is het deel van je hek dat je nooit ziet en toch alles bepaalt. In Overijssel varieert die bodem over enkele kilometers van los zand naar veen naar stevige rivierklei. Pas je funderingsdiepte en betonvoet daarop aan, en je hek staat er over twintig jaar nog net zo recht bij als op de dag van montage.