De steiger staat er, het balkon is leeg en dan valt de temperatuur onder nul. Moet het werk dan stil? Bij een stalen balustrade luidt het antwoord vaker wel dan niet: monteren in de winter kan prima, mits je weet welke stappen gevoelig zijn voor kou en vocht. In dit artikel lopen we langs de punten die in de wintermaanden echt anders liggen dan in juni.

Wat vorst wel en niet doet met staal

Staal zelf heeft weinig last van kou. Het materiaal wordt bij lage temperaturen zelfs iets sterker, en de krimp die optreedt is minimaal: over een balustrade van zes meter praat je bij een verschil van dertig graden over ruim twee millimeter. Dat klinkt als niets, maar het is precies de reden dat wij bij lange velden altijd met speelruimte in de bevestiging werken.

Wat wel telt, is de brosheid van staal bij extreme kou in combinatie met schokbelasting. In de Nederlandse winter komen we zelden in dat gebied. Bij een nachtvorst van min zeven graden gebeurt er niets met een gepoedercoat kokerprofiel dat je overdag op zijn plek zet.

Belangrijker is het verschil in temperatuur tussen het staal en de ondergrond. Een balustrade die in een koude bestelbus heeft gelegen en direct op een zonnig balkon wordt gemonteerd, kan condens vormen op het oppervlak. Dat vocht wil je niet insluiten onder een voetplaat of tussen een rubber en het beton.

Chemisch ankeren bij lage temperaturen

Dit is het punt waar de winter echt om aandacht vraagt. Chemische ankers werken met een tweecomponentenhars die uithardt door een chemische reactie, en die reactie verloopt trager naarmate het kouder is. Bij twintig graden is een anker in twintig tot veertig minuten belastbaar, bij nul graden loopt dat op naar meerdere uren.

Elke fabrikant geeft daar een tabel bij. Onder de vijf graden gebruiken we een winterhars, en onder de min vijf graden stoppen de meeste systemen ermee: de hars hardt dan niet meer betrouwbaar uit. Het gat moet bovendien vrij zijn van ijs. Een boorgat dat vol zit met bevroren boorstof geeft een anker dat er goed uitziet en niets houdt.

In de praktijk betekent dit: kokers en patronen binnen bewaren of in een verwarmde bus, het boorgat grondig uitblazen en uitborstelen, en na het zetten simpelweg langer wachten voordat de balustrade belast wordt. Dat laatste kost een halve dag planning, geen geld.

Beton, vocht en boren in de winter

Een betonnen balkonrand die dagenlang nat is geweest, zit vol met vocht in de poriën. Dat is voor het boren geen probleem, maar het beinvloedt wel de hechting van hars en van kit. Wij boren daarom bij voorkeur op een droge dag, of we dekken het werkvlak een dag van tevoren af zodat de bovenste laag kan opdrogen.

Vorst in het beton zelf is een tweede aandachtspunt. Bevroren beton is hard en bros aan het oppervlak; boren geeft dan eerder uitbreken rond het gat. Bij een oude balkonrand met een dunne dekking is dat riskant, zeker als er al scheurvorming zichtbaar is. In zulke gevallen wachten we liever een paar dagen.

Sneeuw en ijs op de vloer horen weg voordat er iemand aan de rand werkt. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar juist bij een balkon zonder balustrade is een gladde vloer levensgevaarlijk. Wij monteren in dat geval eerst een tijdelijke afzetting.

Coating en aflakken: het seizoen speelt wel mee

Poedercoaten en verzinken gebeuren in de fabriek, dus daar merkt de winter niets van. Wat op locatie gebeurt, is een ander verhaal. Zinkspray, reparatielak en kit hebben allemaal een minimale verwerkingstemperatuur, meestal rond de vijf graden, en ze willen een droge ondergrond.

Praktische regels die wij aanhouden bij winterwerk:

• Bijwerklak alleen aanbrengen boven vijf graden en bij een luchtvochtigheid onder tachtig procent.
• Kit en rubbers op kamertemperatuur houden tot vlak voor gebruik.
• Boorgaten in de gevel dezelfde dag afdichten, zodat er geen water in vriest.
• Schroefdraad en bouten droog houden, ook tijdens transport.

Werken op hoogte bij gladheid en wind

De grootste beperking in de winter is niet het materiaal maar het weer voor de monteur. Boven windkracht zes wordt een balustradeveld van drie meter een zeil. Bij ijzel is een galerij of dakterras eenvoudigweg te gevaarlijk om aan de rand te werken. Dat zijn de dagen waarop wij verzetten.

Dat betekent dat een winterplanning ruimer moet zijn dan een zomerplanning. Wij rekenen in de periode december tot februari met een marge van enkele dagen per project. Voor een VvE die een galerij in fases laat vervangen, is dat prettiger dan een strakke datum die toch niet gehaald wordt.

Ook de daglengte speelt mee. In december is het om half vijf donker. Een montagedag levert dan effectief minder op, en bij verlichting op een steiger werk je nooit zo nauwkeurig als bij daglicht. Wij plannen fijn afwerkwerk daarom liever in de ochtend.

Waarom de winter juist gunstig kan zijn

Er is ook een keerzijde, en die is aangenaam. In de wintermaanden is het rustiger in de bouw. Levertijden van staalwerk zijn korter, de coater heeft ruimte in zijn planning en monteurs zijn eerder beschikbaar. Wie in november een aanvraag doet, staat vaak sneller op de agenda dan wie in april begint.

Voor een balkon of dakterras dat je toch pas in het voorjaar gaat gebruiken, is dat slim getimed. De balustrade staat er dan al voordat het buitenseizoen begint, en je hebt geen steiger voor je raam op het moment dat je juist buiten wilt zitten.

Bij binnenwerk, denk aan een vide, een trapgat of een overloop, speelt de winter helemaal geen rol. Daar is het hele jaar door dezelfde temperatuur en kun je zonder enige beperking monteren. Wij plannen dit soort werk bewust in de koudste weken.

Lees ook:

• Onderhoud van je stalen balustrade: zo blijft hij jarenlang mooi
• Stalen balustrade zelf plaatsen? Hier moet je op letten!
• Stalen balustrade laten plaatsen in Enschede, Zwolle of Deventer? Dit moet je weten

Tot slot

Monteren in de winter is een kwestie van rekening houden met uithardingstijden, vocht en veiligheid, niet van afzien van het werk. Met winterhars, droge boorgaten en een planning met marge staat er in januari net zo goed een balustrade als in juli. Twijfel je of jouw situatie zich leent voor winterwerk? Laat het ons weten, dan kijken we mee naar de ondergrond en het seizoen.