De meeste mensen willen zo lang mogelijk in hun eigen huis blijven wonen. Een van de eenvoudigste en goedkoopste ingrepen die daaraan bijdraagt, is goed leuningwerk: langs de trap, in de gang, bij het trapje naar de voordeur. Het is een kleine aanpassing met een groot effect, en het is bovendien een aanpassing die je ruim vóór je hem nodig hebt het beste kunt doen.
Waarom juist de trap
De trap is in vrijwel elke woning de plek waar de meeste valincidenten gebeuren. Dat komt niet doordat trappen gevaarlijk zijn maar doordat ze routineus worden genomen: je kijkt niet, je denkt aan iets anders en je draagt iets. Een leuning is precies op dat moment het enige wat je nog kunt grijpen.
Een leuning aan één zijde helpt; een leuning aan beide zijden helpt aanzienlijk meer, omdat je dan met je sterke hand kunt vasthouden ongeacht de looprichting. Bij een trap met muren aan twee kanten is dat een kleine ingreep.
Doorlopen tot voorbij de trap
Het detail dat veel uitmaakt: laat de leuning doorlopen tot minstens twintig tot dertig centimeter voorbij de eerste en de laatste trede. Het punt waarop je loslaat, is precies het punt waar je nog steun nodig hebt — bij de laatste trede omhoog en bij de eerste tree naar beneden.
Datzelfde geldt voor de overgang naar een bordes of een overloop. Een leuning die daar onderbroken wordt en een paar meter verder opnieuw begint, ontbreekt op het moment dat je van richting verandert. Wij tekenen leuningwerk daarom altijd als één doorlopende lijn.
- leuning aan beide zijden waar dat kan
- doorlopen tot voorbij de eerste en laatste trede
- ronde buis van circa 40 millimeter, prettig te omvatten
- contrast tussen leuning en achtergrond voor zichtbaarheid
- extra leuning in de gang of bij de voordeur
- buiten: grip bij regen en vorst, en verlichting bij de treden
Grip en zichtbaarheid
Een ronde buis van ongeveer veertig millimeter is voor de meeste handen de beste greep: je vingers sluiten er vanzelf omheen en je kunt hem met kracht vastgrijpen. Bij een minder sterke hand of bij artrose is dat verschil met een vierkant profiel merkbaar groot.
Zichtbaarheid is de tweede factor. Een donkere leuning tegen een donkere wand is functioneel maar je moet hem zoeken. Contrast — een lichte leuning tegen een donkere wand of omgekeerd — is een concreet veiligheidsvoordeel voor wie minder goed ziet. Dat kost niets extra, het is alleen een kleurkeuze.
Niet alleen de trap
Leuningwerk is niet beperkt tot trappen. Een leuning langs een lange gang, bij de voordeur, in de badkamer of bij het trapje naar de tuin geeft steun op precies de plekken waar mensen struikelen. Zulke leuningen hoeven niet lang te zijn; vaak volstaat een stuk van zestig tot honderd centimeter op de juiste plek.
Wat wij vaak adviseren: loop met de bewoner de route door het huis die hij dagelijks aflegt, en kijk waar hij zich nu ergens aan vasthoudt. Een deurpost, een kastrand, een vensterbank — dat zijn precies de plekken waar een leuning hoort.
Op tijd, niet achteraf
De beste tijd om leuningwerk aan te brengen is voordat het nodig is. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk gebeurt het meestal na een val of na een ziekenhuisopname, terwijl er dan haast is en vaak minder goede keuzes worden gemaakt.
Wordt de trapwand toch geschilderd of behangen, of wordt de gang aangepakt, dan is dat het moment: het boren gebeurt dan in een kale ondergrond en de afwerking komt er netjes omheen.
Passend bij het huis
Leuningwerk hoeft er niet klinisch uit te zien. Een slanke stalen leuning in de kleur van de kozijnen, of een stalen constructie met een houten handregel, hoort gewoon bij het interieur. Dat is voor veel mensen belangrijk: een hulpmiddel dat niet als hulpmiddel oogt, wordt eerder geplaatst en beter gebruikt.
Wij maken stalen leuningwerk volledig op maat, in elke lengte, kleur en afwerking, en leveren en plaatsen het in Overijssel, Gelderland en Flevoland.
Vergoedingen en de Wmo
Woningaanpassingen die nodig zijn om zelfstandig te kunnen blijven wonen, vallen in Nederland onder de Wet maatschappelijke ondersteuning. Gemeenten voeren die zelf uit, en of een extra trapleuning of een leuning bij de voordeur vergoed wordt, verschilt daardoor per gemeente en per situatie.
De route loopt via het Wmo-loket van je eigen gemeente: je meldt je met de vraag, er volgt een gesprek en soms een beoordeling door een ergotherapeut. Wat daarbij helpt is concreet zijn — welke trap, welke route door het huis, wat gaat er nu mis. Een offerte kan in dat gesprek van pas komen, dus vraag die aan voordat je het traject in gaat.
Ook als er geen vergoeding komt, is het gesprek vaak zinvol: een ergotherapeut kijkt naar de hele looproute door de woning en ziet plekken die je zelf over het hoofd ziet. Wij werken regelmatig op basis van zo’n advies en stemmen de posities en hoogtes daar dan op af.