In Zwolle, Deventer, Enschede en Almelo staan hele wijken met flats uit de jaren vijftig, zestig en zeventig. Het balkonhekwerk aan die gebouwen is inmiddels vijftig tot zeventig jaar oud, en dat zie je. Interessanter is wat je eraan kunt zien over het gebouw eronder. In dit artikel wat wij bij zulke flats standaard nalopen en waarom vervanging daar bijna nooit alleen over het hek gaat.
Hoe die hekken destijds gemaakt werden
Balkonhekken uit die periode zijn vrijwel altijd van blank staal, geschilderd in plaats van verzinkt. Thermisch verzinken van bouwdelen was toen nog geen standaard bij woningbouw, en poedercoaten bestond in de huidige vorm niet.
Dat betekent dat de enige bescherming een verflaag is die inmiddels tientallen keren is overgeschilderd. Onder die lagen zit vaak roest, en op de plekken waar de verf ooit is beschadigd, is die roest jarenlang doorgegaan.
De hoogte is een tweede kenmerk. Negentig centimeter of iets minder was destijds gebruikelijk. Voor een volwassene is dat werkbaar, maar het geeft minder marge dan wat vandaag bij nieuwbouw wordt aangehouden, zeker als er later een vlonder of tegellaag op de balkonvloer is gekomen.
En de vulling: veel van die hekken hebben horizontale spijlen, dunne staafjes of gaaspanelen. Horizontale lijnen waren mode, en klimbaarheid was geen thema.
Wat je aan het hek ziet over het beton
Dit is de belangrijkste reden om goed te kijken. De bevestiging van zo een hek zit in de betonnen balkonrand, en juist daar begint betonrot. Roestbruine strepen die uit het beton lopen bij een voetplaat komen zelden uit het hek zelf.
Wat je concreet nagaat:
- Roestsporen die uit het beton komen in plaats van uit het staal.
- Scheurtjes die evenwijdig aan de balkonrand lopen.
- Stukken beton die hol klinken als je erop tikt.
- Afgebrokkelde randen rond de bevestigingspunten.
- Speling in de staander als je er stevig tegenaan duwt.
Vind je hiervan iets, dan is het hek niet het eerste probleem maar het tweede. Nieuw hekwerk op een aangetaste rand zetten is weggegooid geld: bij het latere betonherstel moet het er toch weer af.
Waarom overschilderen zelden de oplossing is
Een oud hek opknappen klinkt aantrekkelijk, en soms kan het. Maar bij een geschilderd stalen hek van zestig jaar zit de roest onder de verf, niet erop. Een nieuwe laag verf over een roestende ondergrond ziet er een seizoen goed uit en pakt daarna verder door.
Wil je het echt goed doen, dan moet het hek eraf, gestraald worden tot op blank staal, en daarna opnieuw geconserveerd. Dan ben je al een groot deel van de weg naar nieuw, terwijl je nog steeds zit met de oude hoogte en de oude spijlindeling.
Daarom adviseren wij bij flats uit deze periode meestal vervanging in plaats van herstel. Je krijgt dan meteen een hoogte die klopt, een vulling zonder klimbaarheid en een duplexconservering die decennia zonder onderhoud meegaat.
Het gevelbeeld en de gemeente
Naoorlogse woonwijken staan de laatste jaren vaker in de belangstelling. Sommige complexen hebben inmiddels een beschermde status of vallen onder een beeldkwaliteitsplan van de gemeente. Het hekwerk bepaalt daarbij in belangrijke mate het gevelbeeld.
Vraag daarom bij een VvE-project vroeg na of er eisen gelden. Meestal is er veel mogelijk, maar de gemeente wil dan bijvoorbeeld dat de horizontale geleding van het oorspronkelijke ontwerp terugkomt, of dat de kleur binnen een bepaalde reeks blijft.
Wij maken in die gevallen een hek dat het ritme en de verhoudingen van het origineel volgt maar wel voldoet aan de huidige eisen: verticale spijlen die op afstand hetzelfde beeld geven, of een horizontale bovenband met daaronder een klimveilige invulling.
De juiste volgorde bij een complex
Voor een VvE of woningcorporatie ziet een verstandig traject er zo uit: eerst een betononderzoek met kloponderzoek en zo nodig boorkernen, dan een besluit over herstel, dan de keuze van het hekwerk, en dan alles in één steigerbeurt uitvoeren.
Die laatste stap is waar het geld zit. Een steiger of hoogwerker voor een heel complex is een aanzienlijke post, en die twee keer betalen omdat het beton en het hekwerk in verschillende jaren zijn gepland, is de duurste fout die je kunt maken.
Neem daarbij ook het schilderwerk en eventuele gevelrenovatie mee in dezelfde planning. Bewoners hebben dan één keer overlast in plaats van drie keer.
Wat je er als bewoner mee kunt
Woon je in zo een flat en zie je iets waar je niet gerust op bent, meld het dan schriftelijk bij je VvE of verhuurder, met foto’s. Speling in het hek, roeststrepen uit het beton en afbrokkelende randen zijn geen cosmetische kwesties.
Ga in de tussentijd voorzichtig om met het hek: leun er niet met je volle gewicht tegenaan, hang er geen zware bloembakken aan en zet geen krukje tegen de rand. En boor er zeker niets in, want elk gat in een al aangetaste rand maakt het erger.
Zit er nog geen betononderzoek in het meerjarenonderhoudsplan, dan is dat de vraag die je op de eerstvolgende ledenvergadering kunt stellen. Bij flats uit deze periode is dat geen overdreven voorzichtigheid.
Lees ook:
- Veiligheid Eerst: Wanneer Een Oud Balkonhek Een Risico Wordt
- Is jouw Balkonhek aan Vervanging Toe? De Signalen Die Je Niet Mag Negeer
- Onderhoudstips voor Je Nieuwe Balkonhek: Zo Gaat Het Jarenlang Mee
Tot slot
Bij een flat uit de jaren zestig vertelt het balkonhek je vooral iets over het beton eronder. Kijk naar roeststrepen uit de rand, scheurtjes en speling, en laat het beton onderzoeken voordat er nieuw hekwerk komt. Vervangen is bij deze generatie hekken meestal verstandiger dan opknappen. Wij kijken graag mee bij complexen in Overijssel, Gelderland en Flevoland.