Het is een klacht die wij vaker horen dan je zou denken: een balkonhek dat tikt bij wind, een regel die zoemt als het hard waait, of een hek dat rammelt zodra iemand op de galerij langsloopt. Vervelend, en soms een signaal dat er echt iets niet klopt. Bij balkonhekwerk is geluid vrijwel altijd te herleiden tot één van een handvol oorzaken. In dit artikel welke dat zijn en wat eraan te doen valt.

Tikken: iets zit los

Een regelmatig tikkend geluid bij wind of bij belasting betekent bijna altijd speling. Ergens raken twee delen elkaar, laten los en komen weer samen. De vraag is alleen waar.

De meest voorkomende plek is de bevestiging. Een bout die is losgetrild, een anker dat speling heeft gekregen in het beton, of een voetplaat die niet meer volledig aanligt. Dat is geen cosmetisch probleem: als een bevestiging speling heeft, neemt hij ook niet meer de volle kracht op.

De tweede plek is de vulling. Spijlen die in gaten zijn gestoken in plaats van gelast, of glaspanelen in een profiel waarvan de rubbers zijn verhard, gaan bewegen. Bij glas hoor je dan een doffe tik; bij een losse spijl een helderder geluid.

Tikken is dus altijd het waard om na te lopen. Pak het hek op een paar plekken vast en beweeg het stevig heen en weer. Voel je speling in de staander zelf, dan zit het in de bevestiging en is dat een reden om er iemand naar te laten kijken.

Zoemen of fluiten: de wind speelt gitaar

Een zoemend of fluitend geluid bij harde wind is iets heel anders. Dat komt niet door speling maar door trilling: lucht die langs een slank profiel stroomt, laat aan de achterzijde wervels los, en als de frequentie daarvan samenvalt met de eigen frequentie van de spijl, gaat die meetrillen.

Je hoort het vooral bij dunne, lange spijlen of platte strippen die alleen boven en onder vastzitten. Hoe slanker en hoe langer, hoe lager de eigen frequentie en hoe eerder het gebeurt. Bij een hoge balustrade zonder tussenregel is de kans het grootst.

Constructief is het meestal ongevaarlijk, maar het is wel irritant. De oplossing is de eigen frequentie veranderen: een tussenregel aanbrengen die de spijlen halverwege koppelt, een iets zwaardere spijl kiezen, of de spijlen op afwisselende lengtes uitvoeren. Wij nemen zo een tussenregel bij hoge hekken standaard mee.

Kraken en klikken bij temperatuurwisselingen

Hoor je het hek vooral s ochtends vroeg of aan het eind van een zonnige dag, dan gaat het om uitzetting. Staal zet uit bij warmte en krimpt bij kou, en over een balkonhek van zes meter is dat bij dertig graden verschil ruim twee millimeter.

Die beweging moet ergens heen. Zit het hek aan beide uiteinden strak vast tegen de gevel, dan bouwt zich spanning op tot er iets verschuift, en dat hoor je als een korte klik of kraak. Op een zuidgevel in de zomer gebeurt dat dagelijks.

Daarom werken wij bij lange velden bewust met speling in de bevestiging: langwerpige gaten of een dilatatie tussen elementen. Kraakt een bestaand hek, dan is het meestal op te lossen door één bevestigingspunt wat vrijer te maken, zodat de beweging ergens naartoe kan.

Rammelen bij trillingen van buitenaf

Bij een galerijflat of bij een woning aan een drukke weg zie je nog een variant: het hek rammelt mee met verkeer, met dichtslaande deuren of met voetstappen op de galerij. Ook dit is speling, maar de trigger komt van buiten.

Bij een galerij is dat vaak de scheiding tussen twee hekelementen. Twee velden die tegen elkaar aan staan zonder rubber of afstandhouder ertussen, tikken bij elke stap. Een simpel kunststof profiel tussen de elementen lost dat op.

Wordt het rammelen erger of gaat het gepaard met zichtbare beweging van de staander, dan is het geen comfortprobleem meer maar een constructief signaal. Meld het dan bij je VvE of verhuurder en laat de bevestiging beoordelen.

Zelf nalopen: een korte checklist

Voordat je iemand laat komen, kun je zelf een aardig beeld krijgen:

• Duw stevig tegen elke staander en let op speling bij de voet.
• Tik met een vinger tegen de spijlen en luister of er één losser klinkt.
• Controleer of bouten nog vastzitten en of er roeststrepen onder een voetplaat lopen.
• Kijk of rubbers of kitnaden bij een glaspaneel nog soepel zijn.
• Let op wanneer het geluid optreedt: bij wind, bij warmte of bij passanten.

Dat laatste is het waardevolst. Het moment waarop het geluid komt, vertelt vrijwel altijd al wat de oorzaak is, en dat scheelt zoekwerk als er iemand komt kijken.

Wat je niet moet doen

De verleiding is groot om een tikkende bout gewoon steviger aan te draaien. Bij een chemisch anker in verouderd beton kan dat het anker juist verder losbreken. Bij een mechanisch anker kun je de huls overbelasten. Aandraaien mag, maar met gevoel en niet met een lange pijp aan de sleutel.

Ook een goed bedoelde klodder kit tussen twee delen is meestal geen oplossing. Het geluid verdwijnt tijdelijk, maar de onderliggende speling blijft, en de kit houdt bovendien vocht vast op precies de plek waar je dat niet wilt.

En boor niet zomaar een extra gat om iets bij te bevestigen. Elk gat in een gecoat of verzinkt profiel opent de conservering, en in een betonnen balkonrand kan een extra gat op de verkeerde plek de bestaande ankers verzwakken.

Lees ook:

• Onderhoudstips voor Je Nieuwe Balkonhek: Zo Gaat Het Jarenlang Mee
• Onderhoudsvriendelijk balkonhekwerk: Genieten zonder zorgen, jaar na jaar
• Veiligheid Eerst: Wanneer Een Oud Balkonhek Een Risico Wordt

Tot slot

Tikken wijst op speling, zoemen op trilling, kraken op uitzetting en rammelen op trillingen van buitenaf. Het eerste en het laatste zijn de moeite waard om serieus te nemen, want speling in de bevestiging is ook verlies aan sterkte. Hoor je iets waar je niet gerust op bent? Wij komen kijken en zeggen eerlijk of het een afstelling of een vervanging is.