Je koffie waait om, het tafelkleed staat bol en op de vierde verdieping is het altijd een graad of drie kouder dan beneden. Veel balkons zijn winderiger dan hun bewoners hadden verwacht, en dat heeft alles te maken met hoe het gebouw in de wind staat. Het balkonhekwerk speelt daarin een dubbelrol: het kan de wind doorlaten of juist tegenhouden, en beide keuzes hebben gevolgen. In dit artikel wat er precies gebeurt en wat je eraan kunt doen.

Waarom het op een balkon harder waait dan op straat

Wind neemt toe met de hoogte. Vlak boven de grond remmen huizen, bomen en heggen de luchtstroom af; op vijftien meter hoogte is die weerstand er nauwelijks nog. Het verschil tussen de begane grond en de vierde verdieping kan in windsnelheid al fors zijn, en omdat de kracht met het kwadraat van de snelheid toeneemt, voelt dat verschil nog groter.

Daar komt het gebouw zelf bij. Lucht die tegen een gevel aan komt, moet ergens heen en versnelt langs de hoeken. Precies op de hoek van een flat, waar vaak de mooiste balkons zitten met uitzicht naar twee kanten, is de windsnelheid het hoogst. Dat is geen toeval maar stromingsleer.

Een derde effect zie je bij hoogbouw naast lagere bebouwing: wind die tegen de hoge gevel omlaag wordt gedrukt en op straatniveau of op de lagere balkons naar buiten stroomt. In Almere, Lelystad en de nieuwere wijken van Zwolle en Deventer zien wij dat regelmatig bij losstaande torens in een open omgeving.

Windhinder is iets anders dan windbelasting

Twee begrippen die vaak door elkaar lopen, terwijl ze tegengestelde oplossingen vragen. Windbelasting gaat over de constructie: welke kracht moet het hek en de bevestiging kunnen weerstaan? Windhinder gaat over comfort: kun je er prettig zitten?

Voor de constructie is een open hek gunstig. Wind gaat er grotendeels doorheen, de krachten op staanders en ankers blijven beperkt, en je kunt met slankere profielen toe. Voor comfort is een open hek juist ongunstig, want je zit op een winderige verdieping alsnog in de tocht.

Wie dat comfort wil, kiest voor een dichter vlak, en accepteert daarmee dat het hek meer wind vangt. Dat is niet erg, mits het van tevoren is doorgerekend. Wat wél misgaat, is een open hek achteraf dichtmaken met een doek zonder dat iemand die som opnieuw heeft gemaakt.

Waar de wind vandaan komt op jouw balkon

Voordat je iets aanpast, loont het om een seizoen op te letten. In Nederland komt de wind overheersend uit het zuidwesten, maar de koudste en vaakst hinderlijke wind in het voor- en najaar komt uit het noordoosten. Een balkon op het noordoosten voelt daardoor eerder ongastvrij dan een balkon op het zuidwesten, ook al waait het daar minder vaak hard.

Kijk ook naar de zijkanten. Bij veel balkons komt de hinder niet van voren maar van opzij, langs de scheidingswand met de buren of langs een open hoek. Dan heeft het weinig zin om de voorzijde dicht te maken; de winst zit in een zijscherm van een meter of anderhalf.

Een praktische test: hang een paar linten aan het hek en kijk een week hoe ze bewegen. Je ziet dan meteen waar de lucht langsstroomt en waar het al luw is.

Wat je in het hekwerk zelf kunt doen

Een volledig dicht scherm is zelden de beste keuze. Lucht die er niet doorheen kan, gaat eromheen en er overheen, en aan de bovenrand ontstaat dan een neerwaartse wervel die je precies in je nek voelt. Een halfdoorlatend scherm werkt in de praktijk beter dan een dicht scherm.

Vullingen die daar goed voor zijn:

• Lamellen onder een hoek: breken de stroming zonder hem volledig te blokkeren.
• Geperforeerde plaat met twintig tot dertig procent open oppervlak.
• Een dicht onderdeel tot ongeveer negentig centimeter met een open bovendeel.
• Een los zijscherm naast het hek, met een eigen bevestiging aan de gevel.

Dat laatste is vaak de slimste route. Door het windscherm niet aan het hek te hangen maar apart te bevestigen, verdeel je de krachten over twee constructies en blijft het hek doen waarvoor het gemaakt is.

Glas: mooi uitzicht, maar let op de constructie

Glas is de populairste keuze voor wie zowel luwte als uitzicht wil, en dat is begrijpelijk. Het werkt ook: een glazen vlak houdt de wind tegen en je kijkt er gewoon doorheen. Alleen is het constructief de zwaarste variant, omdat het hele vlak winddruk opneemt en die via de staanders op de ankers zet.

Op de eerste of tweede verdieping van een gewone eengezinswoning is dat geen punt. Op de zevende verdieping van een flat in een open polderlandschap is het een berekening die je echt moet laten maken, inclusief de vraag of de betonnen balkonrand die trekkracht aankan.

Bij oudere balkonranden is dat regelmatig de reden dat wij glas afraden en een halfdoorlatende uitvoering adviseren. Je levert wat uitzicht in, maar je zit droger en veiliger.

En de rest van het balkon

Het hek is één factor, maar niet de enige. Losse spullen zijn op een winderig balkon een risico: lichte stoelen, parasols, plantenbakken op een rand en droogrekken waaien met een najaarsstorm eenvoudig om of weg. Bij een balkon op hoogte is dat gevaarlijk voor iedereen beneden.

Kies daarom zwaardere of stapelbare meubels, zet plantenbakken op de vloer in plaats van op de rand, en ruim losse spullen op als er storm wordt voorspeld. Een windscherm helpt daar overigens bij: minder turbulentie op het balkon betekent minder dat er beweegt.

Denk ten slotte aan de beplanting. Een rij stevige, windbestendige planten in zware bakken langs de zijkant werkt als een natuurlijk halfdoorlatend scherm en oogt een stuk vriendelijker dan een paneel. In combinatie met een open hekwerk is dat vaak de mooiste oplossing.

Lees ook:

• Onderhoudsvriendelijk balkonhekwerk: Genieten zonder zorgen, jaar na jaar
• Top 5 materialen voor balkonhekwerk: Voor- en nadelen
• Een veilig en stijlvol balkon in Kampen? Laat je hekwerk plaatsen door Hekwerkkampen.nl

Tot slot

Een winderig balkon is meestal geen fout in het hekwerk maar het gevolg van hoogte, gebouwvorm en windrichting. De oplossing zit zelden in volledig dichtmaken: een halfdoorlatende vulling, een apart bevestigd zijscherm en wat aandacht voor losse spullen doen veel meer. Wil je weten wat op jouw balkon werkt zonder de constructie te overbelasten? Wij kijken graag met je mee.